“تاریخ اسلام فراز و فرودهای بسیاری را پشت سر نهاده است، اما فریاد امیر مومنان(ع) از همان هنگام که امواج سهمگین جنگ نرم سرنوشت نبردی سخت را در هم پیچیده بود، هنوز در گوش تاریخ بلند است: «کجاست عمار؟» «عمار» نماد سردار بصیرت بخش است؛ مردی که می تواند دل های لرزان و سرمازده و غبار گرفته در فتنه را به سرعت صیقل دهد و گرمای یقین را در آنها بنشاند. از همین رو، نبود چنین یاری برای هر امامی خسرانی بزرگ است. در تاریخ انقلاب اسلامی شخصیت‌هایی حضور داشته‌اند که عملکرد آنها باعث لطماتی به انقلاب اسلامی شده است. یکی از این شخصیت‌ها آقای موسوی خوئینی‌هاست. خوئینی ها را می توان نماد و نمود جناحی دانست که روزی با عنوان چپ اسلامی شناخته می شد، بنابراین درنگ و تامل در سیره او می تواند افزون بر آشنایی نسل های آینده انقلاب با آغاز و انجام این طیف تجربیات ارزشمندی را به آنها بدهد.

ساختار کتاب

«سراب سیاست» عنوان کتابی درباره سید محمد موسوی خوئینی‌ها نوشته محمد رضا امینی است که مطالب آن در شش فصل به رشته تحریر درآمده است:

فصل اول: «نخستین پیوند»؛ امینی کتاب را با توصیف صحنه نماز جماعتی که در حیاط لانه جاسوسی به امامت موسوی خوئینی‌ها بر پا شده بود، آغاز می‌کند. پس از آن گریزی می‌زند به چگونگی پیوستن امام این جماعت به جریان انقلاب و اتفاقات پس از آن.

فصل دوم: «نظارت فوق استصوابی»؛ این فصل مروری دارد بر ماجرای کاندیدا‌های بی‌شمار ریاست جمهوری که با راهکار من در آوردی موسوی خوئینی‌ها تعداد آن‌ها به حداقل ممکن می‌رسد. تدبیری که موسوی خوئینی‌ها به کار برد و دیگر هیچگاه در تاریخ ایران تکرار نشد. خوئینی‌ها بدون آنکه صلاحیت علمی و عملی داشته باشد، خود را به تنهایی میزان سنجش تقوای ۱۲۰ نامزد قرار داد که روند این سنجش بسیار قابل تأمل است.

فصل سوم: نویسنده در فصل سوم که عنوان آن «انشعاب؛ آغازی بی‌پایان» است، به ایجاد انشعاب و اختلافات بین گروه‌های مختلف کشور می‌پردازد. بخش دیگر این فصل به انتخاب موسوی خوئینی‌ها توسط امام به‌عنوان دادستان کل کشور به جای آیت الله صانعی با راهنمایی آیت الله منتظری می‌پردازد و در ادامه به بررسی نظریات مارکسیستی و چپ گرایانه او پرداخته می‌شود.

فصل چهارم: فصل چهارم کتاب «چرخش بی‌پایان» نام گرفته است و به طور عمده به فعالیت‌های موسوی خوئینی‌ها بلافاصله بعد از رحلت بنیانگذار انقلاب می‌پردازد. ماجرای مجلس خبرگان و مخالفت با نظارت استصوابی، برگزیده شدن آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان ولی فقیه و رأی مخالف موسوی خوئینی‌ها و دیگر مواردی که اکثر آن‌ها در دوره دولت هاشمی رفسنجانی به وقوع پیوست.

فصل پنجم: «سلام به آمریکا»؛ نویسنده در این فصل به نحوه شکل‌گیری روزنامه «سلام» و فعالیت‌های آن می‌پردازد. برخورد سرد غرب با سلام در ابتدا و رفاقت عمیق و گرم در انتها در این فصل مورد توجه نویسنده بوده است.

فصل ششم: فصل ششم، «تقابل» نام دارد. این فصل که به حق ناتمام مانده است، عموماً در فضای تاریخ نزدیک به ایام کنونی گام برمی‌دارد و به مسائلی مانند رابطه خوئینی‌ها با سران اصلاحات که بعضاً شاگردان او نیز هستند، می‌پردازد. از فتوای نابودی صادر شده از سوی او در پاسخ به ترور حجاریان شروع شده و در انتها نیز با سؤالی از چیستی برنامه‌های پیش روی خوئینی‌ها به اتمام می‌رسد.

ویژگی‌های اثر

۱. شناساندن و شناخت درست تاریخ انقلاب؛

۲. شناخت یکی از شخصیت‌هایی که در تاریخ انقلاب همواره پای ثابت ضربه زدن به نظام بوده است؛

۳. نویسنده کتاب این کتاب را به صورتی داستان گونه بیان کرده است؛

۴. نشان دادن نقش موسوی خوئینی‌ها و شاگردان او را که نماینده نگاه چپ رادیکالی به حساب می‌آیند و هماره با قشر دانشجویان و جامعۀ روشنفکر ایران مرتبط بوده‌ان؛

۵. مستدل و متقن بودن مطالب اثر؛

۶. بسیاری از اسنادن کتاب، از میان منابعی برگزیده شده که از نظر فکری به خوئینی ها و جریان نزدیک به او منتسب است.

جمع‌بندی

مطالعه این کتاب که بسیار روان و به دور از زمختی مخصوص قلمِ تاریخ‌نگاران نوشته شده است می‌تواند شناختی صحیح و تمام‌نما از چگونگی سیاست‌ها، رویکرد‌ها و فعالیت‌های چهره‌هایی همچون موسوی خوئینی‌ها را به نمایش بگذرد که در دوران انقلاب و پس از آن منشأ بسیاری از وقایع تلخ تاریخ جمهوری اسلامی هستند.

نمیپسندم